Programma Zandwinning IJsselmeergebied 2025 - 2050

Het ministerie van IenW vernieuwt op dit moment in samenwerking met regionale overheden en andere stakeholders het beleid voor zandwinning in het IJsselmeergebied richting 2050. Dit gebeurt in de vorm van het ‘Programma Zandwinning IJsselmeergebied 2025-2050’.

De oorspronkelijke naam van dit project was 'Zandwinstrategie IJsselmeergebied 2025-2050'. Met het oog op het in werking treden van de Omgevingswet per 01-01-2024, die alleen programma's kent, is de naam van het project veranderd in 'Programma Zandwinning IJsselmeergebied 2025-2050'.

Waarom vernieuwing van het beleid?

De druk op de grondstoffenwinning in het IJsselmeergebied neemt toe. Dat komt doordat de mogelijkheden voor ontgrondingen op andere plekken afneemt. Zo moet de bodemdaling in de Waddenzee worden tegengegaan en wordt zand uit de Noordzee gereserveerd voor kustversterking in het kader van de waterveiligheid. Daarnaast zijn de aanwezige vaargeulen in het IJsselmeergebied nu diep genoeg en beginnen bestaande vergunningen af te lopen. In het gebied zijn daarom nieuwe winningsmogelijkheden nodig. Bovendien is het huidige beleid toe aan actualisatie. Aan de hand van dit vernieuwde beleid wordt vanuit het IJsselmeergebied bijgedragen aan het borgen van voldoende bouwgrondstoffen voor de realisatie van de huidige woningbouw-, infrastructurele en andere bouwopgaven. Dit gebeurt ook vanuit andere zandwinlocaties zoals in het winterbed van de grote rivieren of zandwinputten op land.

Wat te doen?

Het Programma Zandwinning IJsselmeergebied 2025 - 2050 moet duidelijkheid bieden over:

  • of er zandwinning kan plaatsvinden en zo ja, waar, hoe diep en hoeveel zandwinning plaats kan vinden. Hierbij moet zandwinning binnen onder andere natuur- en milieurandvoorwaarden passen die vanuit wet- en regelgeving worden gesteld;
  • de wijze waarop zandwinning bijdraagt aan een of meerdere gebiedsdoelen* in het IJsselmeergebied;
  • hoe wordt bijgedragen aan de afbouw van het gebruik van fossiele brandstoffen bij zandwinning en transport.

Ter onderbouwing van het vernieuwde beleid wordt een plan-milieueffectrapportage (planMER) inclusief Passende Beoordeling opgesteld. Hierin worden de milieueffecten van het vernieuwde beleid getoetst.

*Bij de beleidsvernieuwing wordt nagegaan hoe zandwinning ondersteunend kan zijn aan andere

gebiedsfuncties en daarmee invulling kan geven aan specifieke gebiedsdoelen. Deze gebiedsdoelen volgen uit het Nationaal Waterprogramma 2022 - 2027 en de Agenda IJsselmeergebied 2050:

1. een duurzaam en robuust aquatisch ecosysteem;

2. het garanderen van de waterveiligheid;

3. borging van de zoetwatervoorziening;

4. opwekking van duurzame energie met respect voor kernkwaliteiten;

5. vlotte en veilige afwikkeling van het verkeer over water.

Hiermee wordt door het Rijk invulling gegeven aan de afspraak uit de Uitvoerings-, kennis- en innovatieagenda 2021-2026 van de Agenda IJsselmeergebied 2050.

Hoe ziet het proces er uit?

Uitgangspunt is om het Programma Zandwinning IJsselmeergebied zo veel mogelijk samen met belanghebbenden uit het gebied (participatief) tot stand te brengen. Dit zodat er zoveel mogelijk rekening gehouden wordt met hun belangen en wensen. Op hoofdlijnen geldt dat dit participatieproces formele en informele momenten kent. De formele participatiemomenten zijn de zienswijzenprocedures wanneer de officiële documenten ter inzage liggen. Daarnaast worden er stakeholderbijeenkomsten georganiseerd. Dit gebeurt om de kennis en ideeën van belanghebbenden te gebruiken bij het opstellen van het ontwerp-Programma Zandwinning en daarbij horende documenten zoals de milieueffectrapportage. Nadere informatie over het participatieproces volgt via de website van het Platform Participatie.

Het doel is dat de minister in 2025 door middel van een besluit het Programma Zandwinning definitief vaststelt. Vanaf nu tot die tijd wordt het beleid samen met alle documenten die daarbij horen opgesteld.

Planningsschema Programma Zandwinning IJsselmeergebied 2025-2050
Beeld: ministerie IenW
Planningsschema Programma Zandwinning IJsselmeergebied 2025-2050