Gebiedsdialoog 3 - Havens, scheepvaart & transport, ruimtelijke adaptatie, circulaire economie en zoetwatervoorziening

Op 30 juni jl. vond de derde gebiedsdialoog van Gebiedsagenda IJsselmeergebied 2050 plaats. Deze bijeenkomst vond plaats in Beach Hotel de Vigilante te Makkum, waar we genoten van een prachtig uitzicht op windsurfers op het IJsselmeer. Ook deze bijeenkomst was druk bezocht met in totaal zo’n 50 deelnemers. Zij gingen met elkaar aan de slag om een visie te vormen en ruimtelijke opgaven voor het gebied te bepalen. In plaats van twee bijeenkomsten werd de derde dialoog in één dag doorlopen door middel van een langer programma met diner tussendoor.

Mensen denken na bij plattegrond IJsselmeergebied

De dag werd gestart met een welkom door dagvoorzitter Joris Escher en ateliermeester Abe Veenstra. Vervolgens werd het doel van het project en de dag toegelicht door de projectleider van de Gebiedsagenda Rob Bouman van het ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Blauw goud en een Oosterscheldekering ‘light’ als stip op de horizon

Geïnspireerd door korte pitches van onder andere Tom van der Wekken (projectmanager Rijkswaterstaat Zoetwatervoorziening), Chris Bakker (It Fryske Gea) en Jack van der Wal (Provincie Friesland) gingen de deelnemers in verschillende groepen uiteen om hun dromen voor het IJsselmeergebied te bepalen. De deelnemers waren ingedeeld aan de hand van de thema’s circulaire economie, transport, ruimtelijke adaptatie en zoetwatervoorziening. Per groep werd ingegaan op de waarden en kwaliteiten die we absoluut moeten koesteren in de toekomst. Zo zag de groep van circulaire economie het landschap en de natuur van het noorden als belangrijke kwaliteit om hier een woongebied te ontwikkelen: "Door ander type werk is de maatschappij in 2050 wellicht ‘footloose’ en minder gebonden aan de Randstad. Dan is het noorden straks het meest interessante woongebied van ‘Holland City’ door zijn kwaliteiten op het gebied van landschap en natuur".

Door middel van aansprekende titels werden dromen duidelijk op de kaart gezet. Zo kon de groep ruimtelijke adaptatie stedelijk al snel hun statement maken: "Het IJsselmeer is blauw goud, want het gaat over water en land. Als je het wil vermarkten: 'blue d‘or'. Het IJsselmeer is eigenlijk Amsterdam Lake. Nu binnenzee, maar het moet weer een zee-arm worden". Ook werd er inspiratie gehaald uit het verleden om bijvoorbeeld het aanbod voor zoetwatervoorziening beter te balanceren: "Een natuurlijker systeem zoals het eigenlijk was voor de aanleg van de Afsluitdijk. Je kan hem duidelijk niet weghalen, maar met bepaalde projecten moet er weer meer dynamiek in het systeem komen".

Amsterdam Central Lake en governance

Hoewel sommige dromen elkaar tegenspraken - IJsselmeer in zijn geheel zoet houden vs. zout water inlaten - waren er ook een aantal overeenkomsten tussen de plannen op te merken. Deze overeenkomsten zijn door dagvoorzitter Joris Escher en ateliermeester Abe Veenstra samengebundeld in zes verschillende concepten. In de middag gingen de deelnemers aan de slag om deze concepten invulling te geven. Ideeën werden verder ontwikkeld en gekoppeld aan concrete projecten voor de toekomst.

Deze concepten werden vervolgens in één minuut door de verschillende groepen gepresenteerd. Daarna hadden de deelnemers de mogelijkheid om bij andere groepen aanvullingen te geven en concrete vragen te stellen. Bij de sedimentmotor werd onder andere het idee ingebracht om dit concept te koppelen aan de Gouden Driehoek. Hier ging het namelijk om het versterken van drie havenontwikkelingen door het verbeteren van de infrastructuur: Flevokust (Lelystad), maritieme servicehaven Urk en 'Port of Zwolle'. Dit gaat heel goed samen met het uitbaggeren van de vaargeul zoals werd voorgesteld in de sedimentmotor. Zo ontstond er een mooie integratieslag en werden alle concepten een stap verder gebracht.

Zet je geld in op het beste idee!

Na de verrijkingsslag werden de plannen afgerond om gepresenteerd te worden. De inzet was deze keer hoog: iedereen mocht zijn geld (€5 miljoen per persoon) geven aan het beste plan. Deelnemers waren zeer betrokken bij hun ideeën. Flos Fleischer over ‘governance en kennis’ waarbij een aanpak werd gezocht om de Gebiedsagenda bestuurlijk te verankeren: "Het kennisportaal moet de ambitie en doelstelling verantwoorden. Nou hebben jullie allemaal geld gekregen en het gaat erom: hoeveel is dit je waard? Het kost minder dan 5 miljoen, met een ton kun je al heel ver komen. Houd dat in gedachte als je straks je geld ergens op in gaat zetten. Dit plan is a) het meest essentiële onderdeel van de hele muur en b) waarschijnlijk de goedkoopste."

Maar ook andere deelnemers presenteerden hun idee met verve en uiteindelijk hadden ‘de Afsluitdijk als motor’ en ‘de sedimentmotor’ met €45 miljoen het meeste geld verdiend.

Over de uitwerking van de resultaten in volgende fasen hebben sommige deelnemers hun twijfels. De groep 'van dam tot dijk': "Wij willen graag een ‘chill’ IJsselmeergebied en hopen dat dat plan overeind blijft."

Het vervolg: de synthesefase

Na een lange, maar zeer succesvolle dag kon de eerste reeks van gebiedsdialogen worden afgesloten. Rob Bouman gaf aan dat alle ideeën (inclusief 'een chill IJssemeergebied') voorlopig nog overeind zullen blijven. Ter voorbereiding op de synthesebijeenkomst in september worden meerdere integrale perspectieven voor het IJsselmeergebied geformuleerd; dit gebeurt op basis van de oogst van alle drie de gebiedsdialogen. Tijdens de synthesebijeenkomst zal aan een concreet werkprogramma voor 2017 worden gewerkt. Hierin dient duidelijk te worden gemaakt welke projecten prioriteit hebben en welke fasering eraan vast zit. Het doel is dat deze projecten uiteindelijk worden opgepakt en uitgevoerd worden door de desbetreffende shareholders zodat er concreet gewerkt gaat worden aan het IJsselmeergebied 2050.