Waarom maken we een Agenda IJsselmeergebied?

Het IJsselmeergebied is het grootste aaneengesloten zoetwatergebied van West-Europa. Het biedt Nederland een strategische zoetwaterbuffer voor drinkwater, landbouw en natuur. Voor het IJsselmeergebied zijn een aantal urgente opgaven opgesteld op het gebied van waterveiligheid, zoetwater, klimaatadaptatie, natuurontwikkeling, waterkwaliteit, energieproductie, visserij, toerisme, recreatie en verstedelijking. Het gebied wordt gekenmerkt door multifunctioneel ruimtegebruik en is van grote landschappelijke en cultuurhistorische waarde.

De zoektocht naar een goede balans tussen de opgaven voor water, natuur en verstedelijking draagt bij aan het vestigingsklimaat en de leefbaarheid in de gebieden die grenzen aan het IJsselmeergebied. Het bestaande beleid biedt hiervoor kaders, maar mist voldoende richtinggevend perspectief en concrete uitwerking. Het Rijk wil samen met de andere partijen in het gebied meer synergie creëren tussen de verschillende opgaven en deelgebieden. De ambitie is om, vanuit een integrale blik op het IJsselmeergebied, het beleid van de verschillende overheden beter op elkaar af te stemmen en de beschikbare middelen optimaal in te zetten.

Het einddoel van de gebiedsagenda is het vergroten van de omgevingskwaliteit en samenhang in het IJsselmeergebied.

Water is het verbindende element. In de Agenda IJsselmeergebied 2050 wordt de verbinding gelegd tussen ontwikkelingen in het water en op het daaromheen liggende land. Dat biedt kansen aan provincies en gemeenten om in ruimtelijke visies het land beter de verbinden met het water. Projecten dragen daardoor maximaal bij aan de omgevingskwaliteit en de optimale benutting van potenties van het gebied.

Zet water in als kwaliteitsimpuls

Deze ambitie van het Rijk sluit aan bij één van de zeven geformuleerde onvermijdelijke opgaven voor 2040, die het resultaat zijn van het Jaar van de Ruimte: “Zet water in als kwaliteitsimpuls” (Wij maken Nederland - Manifest 2040). Deze ambitie sluit tevens aan bij het advies van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), het advies van het College van Rijksadviseurs (CRa) en het advies van de Adviescommissie Water. Het PBL en het CRa vragen nadrukkelijk aandacht voor het borgen van integraliteit en ruimtelijke kwaliteit in de uitvoering van het Deltaprogramma, bijvoorbeeld door een gebiedsgerichte programmatische aanpak. De Rijksadviseur Landschap en Water constateert bovendien dat een economisch-ruimtelijke visie en een ecologisch-ruimtelijke visie op het IJsselmeergebied als geheel ontbreken.

Gezamenlijke gebiedsagenda

In het IJsselmeergebied komen veel ambities, opgaven en investeringsprojecten van Rijk en regio samen. Daarom neemt het Rijk het initiatief om een gebiedsproces op te starten met partners in de regio - andere overheden, belangenorganisaties, burgers, kennisinstellingen en het bedrijfsleven - om gezamenlijk een gebiedsagenda voor de periode tot 2050 op te stellen voor het IJsselmeergebied. Deze gebiedsagenda is gericht op het creëren van een richtinggevend perspectief voor het gebied, een kennis- en innovatieagenda en een gezamenlijke uitvoeringsagenda voor maatregelen en projecten. 

Voortbouwen op gebiedsprocessen

In het IJsselmeergebied hebben de afgelopen jaren meerdere gebiedsprocessen plaatsgevonden. Hierdoor is de planvorming verbeterd en de samenwerking tussen partijen versterkt. Deze gebiedsprocessen waren echter niet in alle opzichten integraal. Zo richt het Deltaprogramma zich specifiek op de wateropgaven en het Rijk-regioprogramma Amsterdam-Almere-Markermeer (RRAAM) zich op de verstedelijkingsopgave in samenhang met natuurdoelen in het Markermeergebied. Met de Agenda IJsselmeergebied 2050 wordt voortgebouwd op wat in deze processen is bereikt en worden de resultaten daarvan verbreed en verbonden met andere thema’s.

Langdurige samenwerking

De Agenda IJsselmeergebied 2050 beoogt partijen in het gebied te verleiden tot langdurige samenwerking over grenzen heen. Het tot stand komen van de gebiedsagenda zelf is geen einddoel, maar een tussenstation - een momentopname - in de samenwerking van partijen.