Hoe organiseren we het?

De minister van Infrastrctuur en Milieu (IenM) is de formele opdrachtgever voor het ontwikkelen van de Agenda IJsselmeergebied 2050. De gebiedsagenda is echter geen rijksproject: er wordt een proces georganiseerd met alle partijen die er actief aan willen bijdragen (de shareholders). We noemen het de 'coalition of the willing'. Deze partijen leveren de leden van een kernteam en een regiegroep. Vanuit de verantwoordelijkheid voor de doorwerking van het ruimtelijk beleid en natuurbeleid en de bestuurlijke en maatschappelijke inbedding van de gebiedsagenda in de regio, is het streven dat de provincies mede-opdrachtgever worden. Na vaststelling van de gebiedsagenda door de regiegroep biedt de minister van IenM, mede namens de shareholders, de gebiedsagenda aan de Tweede Kamer aan. De gebiedsagenda wordt door de betrokken partijen gebruikt als inpunt voor de eigen beleidsformulering (bijvoorbeeld in de omgevingsvisies). Daarbij behoudt iedere partij de eigen verantwoordelijkheid.

Het proces van de gebiedsagenda begint met een verkenningsfase. In deze fase wordt verkend welke partijen actief willen meewerken aan de gebiedsagenda. Met hen wordt dit plan van aanpak waar nodig bijgesteld en uitgewerkt. Om deze verkenningsfase te kunnen uitvoeren zijn door het Rijk een kwartiermakende stuurgroep en kernteam geformeerd. Naarmate partijen aanhaken groeien deze op organische wijze naar de gewenste breed samengestelde regiegroep en een kernteam met partijen die actief bijdragen aan het proces. De afbeeldingen op deze en de volgende pagina geven de kwartiermakende situatie van de organisatie weer en de mogelijke organisatie in de latere fasen.

Kernteam

Het kernteam organiseert, onder verantwoordelijkheid van de kwartiermakende stuurgroep, de verkenningsfase. Als start zijn een voorlopig procesontwerp en dit plan van aanpak gemaakt. Vervolgens organiseert het kernteam de uitvoering van de verkenningsfase, gericht op zowel het betrekken van andere partijen in het proces als het organiseren van de eerste inhoudelijke gebiedsdialogen. Het kernteam verwerkt de resultaten van de verkennningsfase en verzorgt de communicatie met de omgeving. Wanneer de capaciteit van het kernteam onvoldoende is om alles zelf te doen worden onderdelen van het werk uitbesteed.

Schematische weergave van de organisatie in de verkenningsfase

Schematische weergave van de organisatie in de verkenningsfase

Kwartiermakende stuurgroep

De kwartiermakende stuurgroep stelt het plan van aanpak vast en bespreekt het proces met partners in het gebied op bestuurlijk niveau. De stuurgroep reserveert de benodigde middelen van het Rijk voor ondersteuning (capaciteit voor kernteam en budget voor externe ondersteuning). De stuurgroep zorgt er verder voor dat de definitieve regiegroep wordt geformeerd.

Samenstelling kwartiermakende stuurgroep en kernteam in de verkenningsfase

Kwartiermakende stuurgroep:

  • Donné Slangen (IenM/DG Ruimte en Water)
  • Roel Feringa (EZ/Natuur en Biodiversiteit)
  • Henri Kool (EZ/DAD/visserij)
  • Wino Aarnink (RWS Midden-Nederland)
  • Marc Hameleers (EZ, regioambassadeur West)
  • Doreen van Elst (OCW/Cultuur en Media)
  • Meindert Smallenbroek (EZ, Energie en Omgeving)

Kwartiermakend kernteam:

  • Rob Bouman: projectleider (IenM, Gebieden & Projecten)
  • Annette Mulder (IenM, Gebieden & Projecten)
  • Albert Remmelzwaal (IenM, RWS WVL)
  • Clasina Jansen (IenM, Gebieden & Projecten)
  • Eelco Hoogendam (EZ, Natuur & Biodiversiteit)
  • Inge Hoogerbrugge (EZ, RVO)
  • Maaike Bos (OCW, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)
  • Milou Joosten (IenM, RWS WVL)
  • Carla van der Gaag (IenM, RWS MN) 
  • Pieter den Besten (IenM, Gebieden & Projecten) verzorgt de internationale afstemming (o.a. Life IP en Adaptation Futures).

Regiegroep

De kwartiermakende stuurgroep groeit uit tot een breder samengestelde regiegroep, bestaand uit vertegenwoordigers van de shareholders. Niet iedere shareholder is dus individueel vertegenwoordigd. De deelnemende partijen dragen gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor de totstandkoming van de gebiedsagenda, waarbij de regiegroep de individuele verantwoordelijkheid voor beleid, de inzet van instrumenten of de uitvoering van projecten niet overneemt. De regiegroep functioneert als gedelegeerd opdrachtgever en draagt zorg voor:

  • Het stimuleren van de totstandkoming van de gebiedsagenda in een proces met overheden, beheerders en maatschappelijke organisaties.
  • Het beschikbaar stellen van middelen en capaciteit voor de totstandkoming van de gebiedsagenda.
  • Het (aan de voorkant) bespreken van spanningen tussen belangen.
  • Het gezamenlijk vaststellen van de gebiedsagenda en het vervolgens doorgeleiden daarvan naar de minister van IenM en eventuele mede-opdrachtgevers vanuit de provincies.

Gebiedsregisseur

In de verkenningsfase wordt nagegaan of het wenselijk is een onafhankelijk gebiedsregisseur aan te stellen. De gebiedsregisseur krijgt als taak de uitvoering van het proces te stimuleren. Hij/zij houdt daarvoor intensief contact met de regiegroep, de projectleider met zijn kernteam en de bestuurders van de shareholders.

Projectleider en kernteam

De projectleider is opdrachtnemer voor de totstandkoming van de gebiedsagenda. De projectleider is samen met zijn kernteam verantwoordelijk voor het organiseren van het proces en de verwerking van de resultaten daarvan tot een samenhangend geheel. Het kernteam zorgt concreet voor:

  • De regievoering op het proces van de regiodialogen.
  • Het organiseren van een deel van de gebiedsdialogen en het ondersteunen van dialoogtrekkers van buiten het kernteam.
  • Het verwerken en integreren van de resultaten van de gebiedsdialogen en zorgen voor de inhoudelijke onderbouwing, controleren van de inhoudelijke juistheid.
  • Het maken van een eindproduct (inhoud en vormgeving).

Flexibele schil rond het kernteam

Rond het kernteam komt een schil van mensen die minder intensief en/of tijdelijk betrokken zijn bij de organisatie van de gebiedsagenda (de flexibele schil). Het gaat om de trekkers van de gebiedsdialogen, voor zover die geen deel uitmaken van het kernteam, en de netwerken (zie de toelichting hieronder).

De trekkers van de gebiedsdialogen zijn afkomstig van de shareholders in het proces. De trekkers organiseren elk een gebiedsdialoog, met ondersteuning vanuit het kernteam, een extern bureau en eventueel mensen uit hun eigen organisatie. Zij zorgen er daarbij voor dat de juiste mensen in de dialoog betrokken worden. Naast de dialogen die vanuit het gebiedsagendaproces worden georganiseerd kunnen bijeenkomsten binnen andere processen in het gebied benut worden. Het kernteam coördineert dit. 

De netwerken worden gevormd om te bevorderen dat informatie stroomt. Ze dragen bij aan community building rond het IJsselmeergebied. Te denken valt aan:

  • Projectleiders van uitvoeringsprojecten.
  • Trekkers van provinciale omgevingsvisies.
  • Dossierhouders voor kernthema’s van de gebiedsagenda bij verschillende ministeries.
Schematische weergave van de mogelijke organisatie na de verkenningsfase

Mogelijke organisatie na de verkenningsfase

Overlegstructuren

Bestaande overlegstructuren in het gebied, zoals het Bestuurlijk Platform IJsselmeergebied (BPIJ), de Stuurgroep Markermeer IJmeer (SMIJ), het Regionaal Overlegorgaan IJsselmeergebied (ROIJ) en de Bestuurlijke Overleggen MIRT worden geïnformeerd over de voortgang van het proces en hebben een adviserende rol.

Kennisinstellingen

In het proces van de gebiedsagenda verbinden we kennisvragers en kennisaanbieders. Kennisinstellingen als Deltares, Alterra, Imares, de TU Delft en STOWA zullen worden betrokken bij het opstellen van een kennis- en innovatieagenda voor het IJsselmeergebied.

Schematische weergave van de verschillende rollen binnen het kernteam, de flexibele schil en de dialoogteams van de Gebiedsagenda

De verschillende rollen binnen het kernteam, de flexibele schil en de dialoogteams van de Gebiedsagenda